اصالت اول آیه چهارم سوره ناس: اصالت الوهیت الهی به‌مثابه غایت فطری هرگونه پناهندگی به اوج مراتب ربّوبیت و ملّکیت

اصول

• اصل تقدم ربوبیت الهی به‌عنوان نخستین مرتبه محسوس و آغازین پناهندگی وجودی انسان در مسیر فطری[۱]
• اصل ظهور ملکیت الهی به‌مثابه مرتبه میانی حاکمیت و سامان‌بخشی به حیات فردی و اجتماعی انسان[۲]
• اصل تحقق الوهیت الهی به‌مثابه مقصد نهایی و غایت مطلق در پناهندگی وجودی انسان[۳]
• اصل فطری بودن حرکت تدریجی انسان از ربوبیت محسوس تا ملکیت تدبیری و نهایتاً الوهیت غایی[۴]
• اصل پیوند وجودی و توحیدی میان مراتب ربوبیت، ملکیت و الوهیت به‌مثابه حلقه‌های یک حقیقت یگانه[۵]

[۱]. انسان در نخستین گام‌های حرکت تکاملی خویش، تربیت و پرورش را به‌عنوان نزدیک‌ترین و ملموس‌ترین تجربه وجودی احساس می‌کند. همین تجربه محسوس او را به‌سوی ربوبیت الهی سوق می‌دهد؛ زیرا در این سطح، فطرت انسانی با نیاز تربیتی پیوند می‌خورد و نخستین صورت پناهندگی در جان او تثبیت می‌شود.

[۲]. پس از عبور از مرتبه پرورش و تربیت، انسان به مرحله‌ای می‌رسد که نیازمند درکی کلان از سلطه و تدبیر هستی است. در این مرحله، ملکیت الهی به‌عنوان قدرت مطلق سامان‌دهنده و قانون‌گذار حیات ظهور می‌یابد و نظام وجودی انسان را از پراکندگی به انسجام و از ضعف به استواری سوق می‌دهد.