اصالت تحلیلی بودن درک از مقاصد شریعت در فقه شیعه

اصول

۱: اصل تفکیک دقیق میان نصوص مبیّن احکام و نصوص مبیّن مقاصد[۱]

۲: اصل ضرورت تحلیلی بودن درک مقاصد شریعت[۲]

۳: اصل ضرورت نص‌بسندی در استنباطات فقهی[۳]

۴: اصل ضرورت محدودیت استفاده صرف و آزاد از مقاصد در فقه عملی[۴]

۵: اصل لزوم تلفیق نصوص با مقاصد به‌عنوان رویکرد مختار[۵]

[۱] . متون دینی از حیث نقش در شریعت به دو دسته تقسیم می‌شوند؛ دسته‌ای صرفاً احکام و ضوابط عملی شریعت را بیان می‌کنند و دسته‌ای دیگر اهداف کلان و مقاصد کلی شریعت را روشن می‌سازند، و فهم این تمایز برای استنباط فقهی و جلوگیری از برداشت‌های سطحی و منحاز ضروری است. درک این تمایز به فقیه کمک می‌کند تا هر نص را در جایگاه واقعی خود تحلیل و حکم کند.

[۲] . تحلیل مقاصد شریعت باید بر اساس رابطه منطقی میان نصوص مبیّن احکام و نصوص مبیّن مقاصد صورت گیرد تا از برداشت تفکیکی، سطحی و منفک جلوگیری شود و فهم حکم در چارچوب اهداف کلان شریعت امکان‌پذیر گردد. بدون این تحلیل، فهم احکام ناقص و مستعد خطا خواهد بود.