مهدویت ـ ۱۴۰۴/۰۹/۲۴

۱: تبیین ماهیت «آیه» در وجود حضرت ولیّ‌عصر

در تداوم مباحث پیشین پیرامون جایگاهی حضرت صاحب‌الأمر، موضوع به بررسی ماهیت «آیه» (نشان الهی) بودن ایشان منتهی شد. پس از استناد به روایات ناظر بر آیه بودن آن حضرت، پرسش این است که حقیقت این آیه مشتمل بر چه ویژگی‌هایی است؟

اولین نکته در این زمینه، ناظر بر «مبدأ خلقت» است. زمانی یک حقیقت «آیه» می‌شود که از آغاز یک مرحله تکوین (اعم از مرتبه تُرابیه و طینتیه یا مراتب برتری‌تر)، ویژگی‌های اعجازی  داشته باشد. صرفِ انتساب عنوان آیه به افراد کافی نیست، بلکه حقیقتی تمام جوهری آیت است که ذاتش و جوهرش به گونه‌ای باشد قابل تصور و تحقق نباشد

۲: ویژگی‌های بیانی و تفکیکی آیه الهی

دومین ویژگی بارز حضرت، ساحت «بیان» ایشان است. کلام و بیان آیه الهی باید به نحو خارق‌العاده باشد به گونه‌ای که هم در مقام تفسیر حقایق و هم در تمیز کردن و جداسازی آن‌ها از سایر امور، واجد ویژگی «تمامیّت» باشد. وجود مبارک حضرت ولی‌ّعصر مصداق بارز «کلمه‌ اللهِ هی العلیا» هستند که تمام حقایق در وجود ایشان تجلّی یافته است.

۳: اعجاز در کیفیت ولادت (مبدأ ترابی)

در تبیین مرتبه نخست (خلقت بدنی)، حضرت ولی‌ّعصر مشابه سایر معصومین، واجد ویژگی‌های خاص‌ به ‌فردی بودند. در تاریخ آمده است که کیفیت حمل ایشان بر همگان، حتی بر حضرت نرجس خاتون، تا لحظه پیش از ولادت مخفی بود. فقدان علائم ظاهری حمل و حوادث اعجازگونه حین ولادت، نشان‌دهنده حقیقت امام آیه‌ای در مرتبه مبدأ ترابی و خلقت بدنی است.

۴: مراتب معرفت در کلام معصومین

در مقام بیان حقایق و تفسیر قرآن، کلام ایشان از مجرای طبیعی فراتر می‌رود. برای نمونه، در تبیین تفاوت میان «معرفت» و «شناخت»، دیدگاه‌های عقلانی و ولایی فراتر از تعاریف لغوی است. امیرالمؤمنین معرفت انسانی را به دو بخش تقسیم می کنند:

۱: «معرفت صدقیّه»: که دارای چهار مرتبه «تفکّریه»، «عبرتیه»، «بصیرتیه» و «معرفتیه» است.

۲: «معرفت عدلیه»: که شامل دو مرتبه «علمیه» و «فهمیه» می‌باشد.

این تقسیم‌بندی شش‌گانه نشان می‌دهند که دقیقاً حقایق است که فراتر از درک معمول بشری قرار دارد.

۵: تفسیر ولایی آیات قرآن (سوره نبأ)

در حوزه، تمیز حقایق به مشاهده تفسیر می‌شود. به عنوان مثال، در تفسیر سوره مبارکه نبأ (عمّ یتساءلون)، نظر اکثر مفسرین که آن را ناظر به قیامت می‌دانند، این سوره در پیوند با وجود مبارک امیرالمؤمنین است. عبارت «سیعلمون» در این سوره به دو مرتبه علمی اشاره دارد: مرتبه‌ای که با قیام حضرت مهدی آغاز می‌شود و مرتب می‌شود که به قیام قیامت منتهی می‌شود. این‌گونه معارف، تنها از مجرای کسی است که خود «آیه» یا تجلّی آن است، صادر می‌شود.

۶: صلوات متمم و کمالِ عبادات

هر حقیقت بیانی یا عبادی، نیازمند «متمم» است. نماز به عنوان یک کلّ، از ابتدا تا انتها بر علم حصولی و حضوری است، اما در مرتبه تشهد به ساحت شهودی می‌رسد. با این حال، تمامت نماز منوط به صلوات بر محمّد و آل محمّد است. صلوات، متمم نماز است و بدون آن، عمل ممنوع است. این همان حقیقت «آیت‌ الله العظمی» و «آیت ‌الله الکبری» است.

۷: مهدویت؛ متمم کلمه‌ الله و پیوند‌دهنده حقایق

حضرت ولی‌ّعصر متمم آیه بودن سایر أهل‌البیت و متمم «کلمه الله العلیا» هستند. مصداق آیه «تمت کلمت ربک صدقاً و عدلاً»، وجود مبارک ایشان است. بر این اساس:

۱: هر سخنی زمانی واجد اعتبار است که با نام آیه (پیامبر و ائمّه) آغاز و به آیه (مهدی موعود) ختم شود.

۲: ذکر «یا محمد یا علی یا فاطمه یا صاحب‌الزمان ادرکنی ولا تهلکنی» در حالات اضطرار، گشایش‌گر است.

۳: توسل به ولایت، حتی در جزئی‌ترین امور مانند تغذیه، اثرگذار است، چنان‌چه صلوات قبل و بعد از غذا، آن را به «غذای مهدوی» تبدیل کرده و آثار وضعی شبهات (مانند عدم پرداخت خمس توسط تولیدکنندگان غیرمستقیم) را مرتفع می‌سازد.

۸: اصالت مهدویت در عالم ذر و برهان‌های عقلی

حقیقت آیه بودن امام، هم «دلیل» است و هم «متمم هر دلیل». اگر وجود حضرت مهدی نبود، براهین اثبات خدا، رسالت و امامت ناتمام می‌ماند. در عالم ذر نیز، …