اصالت ضرورت تحلیل نظریه حرکت افلاک از رهگذر شوق تشبه به عقول و پیامدهای هستی‌شناختی آن

اصول

۱: اصل پیوند بنیادین و تفسیرکننده حرکت افلاک با ادراک نفس فلکی نسبت به مرتبه برتر و شهود کمال عالی وجودی[1]

2: اصل اشتیاق درونی و همیشگی موجود فروتر برای تشبه به عقول مفارقه و تقرب به مراتب برین هستی[2]

3: اصل نقش اراده نفسانی آگاهانه به‌عنوان حلقه واسط میان تعقل کمال برتر و صدور حرکت منظم فلکی[3]

4: اصل نفسانی، شعوری و غیرمکانیکی بودن حرکت افلاک در برابر تبیین صرفاً مادی و طبیعی جهان[4]

5: اصل استمرار دائمی و توقف‌ناپذیر حرکت افلاک بر پایه پایان‌ناپذیری مطلوب و کمال مورد طلب[5]

[1] . در این نظریه، حرکت افلاک صرفاً جابه‌جایی جسمانی یا پدیده‌ای طبیعی تلقی نمی‌شود، بلکه ریشه در ادراک نفس فلکی از مرتبه‌ای برتر دارد. نفس فلکی هنگامی که کمال عالی‌تر را مشاهده می‌کند، حرکت را به‌عنوان پاسخی وجودی نسبت به آن ادراک پدید می‌آورد.

[2] . اساس حرکت افلاک بر این مبنا قرار دارد که هر موجود فروتر در برابر مرتبه کامل‌تر، میل به همانندی و تقرب پیدا می‌کند. فلک نیز با مشاهده عقول مفارقه، در درون خویش گرایشی مستمر به تشبه و نزدیک شدن به آن کمالات می‌یابد.