اصالت عَرَضی بودن ماهیت شیطانی جنیان و پدیدآمدن از انحراف از اطاعت مقام ولایت الهی در نظام هستی

اصول

۱: اصل شیطان به‌مثابه عنوان عرضیِ ناشی از انحراف از طاعت الهی و نه موجودی با ذات مستقل[۱]

۲: اصل منشأ و خاستگاه وجودی شیطان در عالم جنّ و نه در مراتب نورانی فرشتگان[۲]

۳: اصل سقوط از رحمت و امتناع از سجده بر انسان کامل، منشأ پیدایش حقیقت شیطانی[۳]

۴: اصل وجود دو تبار در نسل ابلیس؛ نشانه‌ای بر امکان تحول و ایمان در میان جنیان[۴]

۵: اصل امکان توبه و بازگشت برای شیاطین در پرتو شمول رحمت بی‌پایان الهی[۵]

[۱] . در نگاه سیدحیدر آملی، شیطان موجودی مستقل و ذاتی نیست، بلکه هر جنّ یا انسانی که از فرمان الهی سرپیچی کند و از رحمت حق دور گردد، به این صفت متصف می‌شود؛ پس شیطنت حالتی عارضی و نتیجه‌ی انقطاع از نور است.

[۲] . سیدحیدرآملی تصریح می‌کند که اولین شیطان از جن بود، نه از ملائکه؛ بدین معنا که شیطان مخلوقی از سنخ جن است که بر اثر نافرمانی، از مرتبه‌ی نوری و قرب به ظلمت و دوری سقوط کرد.