چکیده
این پژوهش با عنوان «اصالت تبیین نسبت آتشبس با مصلحت عمومی و نقش آن در حفظ یا توقف جهاد اسلامی راهبردی» به تبیین جایگاه آتشبس در منظومه فقهی ـ راهبردی مدیریت جنگ پرداخته و نسبت میان توقف موقت درگیری، مصلحت عمومی و استمرار یا تغییر مسیر جهاد اسلامی را بررسی میکند. در این رویکرد، آتشبس صرفاً یک اقدام نظامی محدودکننده عملیات جنگی تلقی نمیشود، بلکه تدبیری فقهی برای تنظیم شرایط نبرد، حفظ ظرفیتهای جامعه اسلامی و اتخاذ تصمیمات راهبردی متناسب با مقتضیات زمان و مکان است. یافتههای پژوهش بیانگر آن است که مشروعیت، ضرورت و حدود زمانی آتشبس باید بر پایه سنجش مصالح عمومی، حفظ عزت و اقتدار جامعه اسلامی، شرایط واقعی میدان نبرد و اهداف کلان جهاد اسلامی تعیین شود. بر این اساس، آتشبس از عقبنشینی تاکتیکی یا پذیرش شکست راهبردی متمایز بوده و میتواند بهعنوان ابزاری برای بازآرایی توانمندیها، مدیریت منابع و استمرار هدفمند جهاد اسلامی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین، پیوند اختیار تصمیمگیری درباره آتشبس با ولایت امر، نقش اساسی در ایجاد انسجام مدیریتی و جلوگیری از تصمیمات پراکنده در شرایط پیچیده جنگی دارد. این پژوهش با تأکید بر تمایز آتشبس از صلح دائمی، ضرورت بازخوانی مبانی فقهی جنگ متناسب با تحولات نوین نظامی و نقش مذاکره در چارچوب حفظ اصول و منافع اسلامی را مورد توجه قرار میدهد. در مقابل، تقلیل آتشبس به توقف صرف عملیات، غلبه نگاه کوتاهمدت، نبود سازوکار مشخص مدیریتی، احتمال بهرهبرداری دشمن از شرایط آتشبس، پذیرش توافقات نامتوازن و بیتوجهی به پیامدهای بلندمدت آن، از مهمترین آسیبهای پیشروی این حوزه به شمار میرود. از مهمترین چالشها نیز میتوان به تشخیص دقیق مصلحت عمومی، تعیین زمان مناسب آتشبس، ایجاد توازن میان استمرار جهاد و توقف موقت، هماهنگی میان مبانی فقهی و تحولات جنگهای معاصر و تضمین اجرای تعهدات اشاره کرد. در نهایت، تدوین چارچوب جامع فقهی ـ راهبردی، ایجاد نظام ارزیابی مصلحت، تقویت سازوکار تصمیمگیری ولایی، توسعه تحلیل میدان، طراحی الگوی مذاکره عزتمندانه و برنامهریزی برای دوره پس از آتشبس، میتواند زمینه بهرهگیری مؤثر از این ابزار را در جهت حفظ منافع و اهداف راهبردی جامعه اسلامی فراهم سازد.
واژگان کلیدی
آتشبس، مصلحت عمومی جامعه اسلامی، جهاد اسلامی راهبردی، ولایت امر، مدیریت جنگ، فقه آتشبس، استمرار جهاد اسلامی.
اصول
۱: اصل جایگاه آتشبس بهعنوان تدبیر فقهی راهبردی در تنظیم شرایط جنگ بر مبنای مصلحت عمومی جامعه اسلامی[1]
۲: اصل نقش مصلحت عمومی در تعیین مشروعیت، ضرورت و حدود زمانی آتشبس در وضعیت جهاد اسلامی[2]
۳: اصل پیوند اختیار تصمیمگیری آتشبس با ولایت امر در مدیریت راهبردی جنگ و حفظ انسجام جامعه اسلامی[3]
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.