اصالت تمایز مبنایی در تعیین حقیقت الفاظ و نحوه اراده معنا در مرز میان استعمال حقیقی و مجازی

اصول

• اصل تمایز بنیادین میان کیفیت اراده معنا و نحوه تحقق آن در ساختار لفظ[۱]
• اصل استقلال ماهوی اراده متکلم از قالب‌ها و صورت‌های زبانی در مقام استعمال[۲]
• اصل تفکیک دقیق میان ساحت اراده حقیقی و شیوه استعمال در نسبت لفظ و معنا[۳]
• اصل تقدم و اصالت دلالت وضعی در تفسیر مقصود زبانی در حالت تردید[۴]
• اصل اتکاء به ظهور عرفی به عنوان معیار سنجش حقیقت و مجاز در گفتار[۵]

[۱]. در تحلیل‌های اصولی و زبان‌شناختی لازم است میان دو سطح «کیفیت اراده معنا» و «نحوه تحقق آن در لفظ» تمایز دقیق برقرار شود، زیرا بسیاری از ابهامات در تفسیر گفتار ناشی از خلط این دو ساحت است. درک این تمایز نشان می‌دهد که قصد متکلم از لفظ امری درونی است، اما تحقق آن در قالب استعمال، امری بیرونی و تابع قواعد وضع و عرف است و اختلاف میان سید مرتضی و مشهور دقیقاً بر همین تمایز استوار است.

[۲]. اراده متکلم از معنا، امری مستقل از قالب‌های بیانی است و نباید با شکل ظاهری گفتار یکی انگاشته شود. زیرا ممکن است معنا برای مخاطب روشن باشد ولی نوع استعمال، یعنی اینکه حقیقت است یا مجاز، مبهم بماند. این استقلال معرفتی مانع از دخالت احساس یا ذوق شخصی در تشخیص معنای حقیقی می‌شود و مبنای تحلیل عقلانی از فرایند دلالت زبانی را فراهم می‌سازد.