اصالت ضرورت رعایت تشریفات شکلی جهت تضمین اقامه حقوقی دعاوی

اصول

• اصل تقدم ساختار شکلی بر تحقق ماهوی دعوای مدنی[1]
• اصل وحدت قالب تشریفاتی در نظام رسمی اقامه دعوا[2]
• اصل غلبه عدالت قضایی بر صُوَر شکلی در شرایط استثنایی[3] در نتیجه تجویز اشکال غیررسمی دادخواست در موارد فوریت رسیدگی‌های قضائی[4]
• اصل امکان شناسایی اعتبار دادخواست شفاهی در نظام قانون‌گذاری[5] در عین الزام به رفع نواقص شکلی دادخواست‌های غیررسمی[6]
• اصل لزوم پرهیز از تسری مفاهیم اصطلاحی به نهادهای متمایز در قانون آیین دادرسی[7]
• اصل اولویت پذیرش دادخواست مکتوب غیررسمی بر شفاهی به طریق اولی[8]

چالش‌ها

• تناقض در اطلاق ماده ۵۱ با پذیرش دادخواست شفاهی[9]
• حذف استثنائات قانون پیشین بدون جایگزین تفسیری[10]

[1]. دادخواست به‌عنوان رکن افتتاحی دادرسی، باید در چهارچوب شکلی دقیق، منسجم و از پیش تعیین‌شده تنظیم شود تا سازوکار دادرسی از حیث انتظام حقوقی و قابلیت سنجش و نظارت قضایی مخدوش نگردد.