چکیده
این پژوهش به تبیین نسبت میان تشریع الهی، عرف اجتماعی و سنن تاریخی در منظومه فکری اسلام میپردازد و در پی ارائه چارچوبی منسجم برای فهم جایگاه این سه ساحت در فلسفه اجتماعی و فقه تمدنی است، بهگونهای که مرز میان مرجعیت وحیانی و کارکرد عرف در تنظیم روابط اجتماعی بهصورت دقیق تفکیک شود و از خلط سطوح معرفتی جلوگیری گردد.در این چارچوب، بر ضرورت طراحی معیارهای عملیاتی برای سنجش میزان انطباق سنن تاریخی با اصول و ضوابط الهی تأکید میشود تا امکان ارزیابی منسجمتر و کاهش اختلافات تفسیری در این حوزه فراهم گردد.همچنین این رویکرد بر تمایز میان مشروعیت دینی، مقبولیت اجتماعی و کارآمدی تجربی تأکید دارد و تلاش میکند از یکسانانگاری این سطوح و پیامدهای نظری آن پرهیز کند.در کنار آن، توسعه مطالعات میانرشتهای میان فلسفه، فقه، تاریخ و علوم اجتماعی بهعنوان ضرورتی برای فهم جامعتر سنن اجتماعی و هنجارهای تاریخی دنبال میشود.پویایی معرفت دینی و ضرورت بازتفسیر مستمر مبانی نظری در مواجهه با تحولات فرهنگی، رسانهای و اجتماعی معاصر از دیگر محورهای اساسی این نگاه به شمار میرود که مانع از ایستایی مفهومی میگردد.همچنین تولید ادبیات علمی و آموزشی برای تبیین دقیق مفاهیم بنیادین و تقویت گفتمان نقدپذیر و ضابطهمند در مواجهه با سنتها مورد توجه قرار میگیرد تا زمینه فهم روشنتر و منقحتر فراهم شود.این مجموعه رویکردها زمینه گفتوگوی علمی میان اندیشه اسلامی و نظریههای معاصر علوم انسانی را تقویت کرده و امکان ارتقای سطح تحلیلهای اجتماعی را فراهم میسازد.در ادامه، طراحی الگوهای تحلیلی برای فهم پویایی عرفهای اجتماعی و نقش رسانهها و تحولات جهانی در تغییر آنها مورد توجه قرار میگیرد تا فرآیند شکلگیری هنجارها قابل تحلیلتر شود.همچنین ایجاد نظام پایش و ارزیابی مستمر سنن اجتماعی در حوزههای فرهنگی، حقوقی و سیاسی امکان اصلاح تدریجی و هدفمند ساختارهای اجتماعی را فراهم میکند.در نهایت، هدف این رویکرد حفظ انسجام ارزشی جامعه در کنار ارائه امکان تحلیل، نقد و ساماندهی سنن تاریخی در پرتو معیارهای وحیانی و اصول عقلانی است.
واژگان کلیدی
تشریع الهی، عرف اجتماعی، سنن تاریخی، مشروعیت دینی، مقبولیت اجتماعی، کارآمدی تجربی، فلسفه اجتماعی اسلام، فقه تمدنی، مطالعات میانرشتهای، معیارهای وحیانی
اصول
1: اصل انحصار کامل منشأ مشروعیت سنن تاریخی در اراده تشریعی الهی و نفی هرگونه اعتبار مستقل برای مقبولیت عمومی، شهرت اجتماعی و استمرار تاریخی[1]
2: اصل تقدم مطلق معیارهای وحیانی و ارزشهای فراتاریخی الهی بر تمامی عرفها، عادات و سنن شکلگرفته در بستر تحولات جوامع انسانی[2]
3: اصل گستردگی و فراگیری تاریخی و اجتماعی یک سنت در کنار ضرورت سنجش حقانیت، اعتبار و مشروعیت آن بر اساس معیارهای وحیانی و ضوابط نظام فکری اسلام [3]
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.