اصالت بیست و پنجم آیه پنجم سوره ناس: اصالت از بین برندۀ نشاط خدائی بودن وساوس خناسان و شرور ناشی از آن

اصول

• اصل تحلیل هستی‌شناختی وسوسه به‌مثابه نیروی زایل‌کننده‌ی طراوت قدسی و حرکت روح به سوی مبدأ[۱]
• اصل پیوند زوال نشاط معنوی با اخلال در نظام طهارت فطری و صفای باطن انسان[۲]
• اصل استحاله‌ی تعادل عقل و ایمان به تابعیت از میل و اضطراب در اثر سلطه‌ی وسوسه[۳]
• اصل فروپاشی نظام آرامش درونی در برابر بازگشت مستمر وسوسه‌ی خفی و پنهان[۴]
• اصل احیای نشاط الهی از طریق استعاذه‌ی وجودی و بازگشت به ذکر ربوبی به‌عنوان تنها علاج انحطاط درونی[۵]

[۱]. وساوس خناسان، در عمق وجود انسان، همان نیروی ظاهراً بی‌صدا اما فعال‌اند که از طریق القای اندیشه‌های موهوم، تدریجاً شعله‌ی میل به کمال را خاموش می‌کنند و حرکت روح از مبدأ الهی به مقصد قرب را به مسیر فرسایش و رخوت می‌کشانند؛ به‌گونه‌ای که انسان از پویایی روحانی به انفعال وجودی تنزل می‌یابد.

[۲]. در منطق وحی، وسوسه نه حادثه‌ای روانی بلکه نوعی آلودگی باطنی است که حریم فطرت را می‌شکند و صفای روح را در معرض تیرگی قرار می‌دهد؛ از همین‌رو، هرگاه خناس درون انسان نفوذ کند، گرایش طبیعی او به خیر، صداقت و ذکر الهی رو به زوال می‌رود و طهارت فطری جای خود را به سنگینی و خمودی می‌دهد.