اصالت تقدم رتبی رحمت الهی بر اقامه حیات و آن‌هم بر بدیع بودن وی

اصول

• اصل تقدم هستی‌شناختی رحمت بر هستی‌بخشی الهی به مخلوقات[۱]
• اصل رجعت تائبانه و پیشینه به خدا، نه بازگشت به قهر[۲]
• اصل بداعت ذاتی خداوند به‌مثابه شرط امکان بازسازی وجود در ساحت تحقق توبه[۳]
• اصل تبعیت نظام توبه از نظام اسمایی الهی با تقدم اسمای رحمت بر اسمای قیّومی[۴]
• اصل استغفار به مثابه رجعت وجودی به رحمت پیشینی و بدیع الهی[۵]

چالش‌ها

• تقلیل جایگاه رحمت الهی به صرف امری اخلاقی یا پسینی نسبت به خلقت[۶]

[۱]. ترتیب ذکر «الرّحمن الرّحیم» پیش از «الحیّ القیوم» در دعا، دلالت بر آن دارد که رحمت، اصل نخستین و زیربنای ظهور حیات است؛ یعنی خداوند پیش از آن‌که زنده‌کننده باشد، رحمت محض است، و زنده‌کردن نیز از همان سرچشمه‌ی رحمت صادر می‌شود.

[۲]. ساختار دعا نشان می‌دهد که توبه نه بازگشت به نقطه‌ی صفر، بلکه بازگشت به رحمتی است که پیش از پیدایش حیات نیز جاری بوده؛ بنابراین، مسیر توبه نه از قهر، بلکه از کرامت آغاز می‌شود.