اصالت طولی بودن احقاق حق از مفهوم حق و نیز مفهوم حق از ولایت الهی

اصول

• اصل لزوم تبیین تفاوت مفاهیم عینی و ذهنی برآمده از ولایت الهی در راستای بیان طولی بودن آن‌ها[۱]
• اصل ضرورت تفکیک تحلیل حکمت نظری و حکمت عملی در فهم مفهوم حق و احقاق آن بر پایه ولایت الهی [۲]
• اصل لزوم تاکید بر نقش قانون به‌عنوان نزدیک‌ترین ابزار تحقق حق در ساختار طولی احقاق آن[۳]
• اصل ضرورت پذیرش شیوه‌های اثبات و اجرای «حق» در جهت تحقق عدالت مبتنی بر ولایت الهی[۴]
• اصل بیان نسبی بودن اثبات حقوق بر اساس شواهد و تشریفات طولی در احقاق حق ناشی شده از مفهوم حق ولایی [۵]

[۱] . ضروری است که در تحلیل مفاهیم حقوقیِ مبتنی بر ولایت الهی، تفاوت میان مفاهیم عینی و ذهنی به‌روشنی بیان شود؛ زیرا این دو نوع مفهوم، هر یک در مرتبه‌ای طولی از پیدایش و تحقق قرار دارند و تبیین این تمایز برای فهم صحیح ساختار حق و احقاق آن لازم است. بعضی کلمات برای اطلاق به موضوعات عینی وضع شده اند. در مقابل کلماتی وجود دارد که برای اطلاق به واقعیتی عینی و خارجی وضع نشده اند بلکه برای بیان مفاهیمی که در ذهن افراد است انتخاب و بکار گرفته ‌شوند.

.[۲] حق را می‌توان از دو دیدگاه تحلیل کرد؛ برای درک درست مفهوم حق و سازوکار احقاق آن، باید میان تحلیل نظریِ حقیقت حق (حکمت نظری) و شیوه تحقق و اجرای آن در نظام اجتماعی و حقوقی (حکمت عملی) تمایز گذاشت. هر دو تحلیل، در طول ولایت الهی قرار گرفته و از آن ناشی می‌شوند.