اصالت شناسایی ماهیتِ مسئولیت‌محور ولایت فقیه در ساختار حقوقی و اجتماعی حکومت اسلام ولائی به موازات احکام شرعی و وضعی

اصول

۱: اصل تبیین هویتِ تکلیف‌مدارِ ولایت فقیه به‌مثابه منصبِ الزام‌آورِ الهی در تطبیق احکام شرعی با ساختارهای وضعی حکومت اسلام ولائی[۱]

۲: اصل تحدید مشروعیت ولایت فقیه بر پایه سنجش مسئولیت الهی در چهارچوب احکام شرعی و ظرفیت‌های حقوق عمومی وضعی[۲]

۳: اصل ملازمت ساختاری میان حکم شرعی و تکلیف ولائی در فرآیند تصمیم‌سازیِ فقیه برای تنظیم حیات عمومی جامعه[۳]

۴: اصل انطباق مسئولیت ولائی با ضرورت‌های واقعی جامعه از مسیر اجتهاد منضبط و سنجش‌گرایانه در احکام و مقررات وضعی[۴]

۵: اصل وحدتِ مسئولیت و ولایت در چارچوب پاسخ‌گویی شرعی و اجتماعی نسبت به آثار تصمیمات حاکمیتی فقیه[۵]

[۱]. ماهیت ولایت فقیه در افق مسئولیت شرعی تعریف می‌شود؛ مسئولیتی که فقیه را در مقام ترجمانِ حکم خدا در شرایط واقعی جامعه قرار می‌دهد. این هویت، نسبت میان حکم شرعی و سازوکارهای وضعی را منسجم می‌سازد و مانع تبدیل ولایت به قدرت شخصی یا جایگاه امتیازی می‌شود. بدین‌سان ولایت در بستر التزام به تکلیف الهی، شکل مسئولیت‌پذیر و پاسخ‌گو در ساختار حکومت اسلام ولائی پیدا می‌کند.

[۲]. قلمرو مشروعیت ولایت از دل مسئولیت الهی و نه از اراده فردی یا مقتضیات قدرت تعریف می‌شود. این مسئولیت در محدوده‌ای فعلیت می‌یابد که احکام شرعی و قواعد وضعیِ ضروری برای اداره جامعه با یکدیگر هم‌افزا شوند. حاصل آن، ترسیم مرز روشن میان ولایتِ مسئولیت‌محور و اقتدار بی‌ضابطه در حکومت اسلام ولائی است.