اصالت پیچیدگی ساختار قدرت و نقش پنهان نهادهای درباری در تحولات اجتماعی-سیاسی دوران قاجار

اصول

• اصل ساختارمندی دقیق و سلسله‌مراتبی در اداره نهادهای تخصصی حاکمیتی[۱]
• اصل تأثیرگذاری نقش‌های فرودستان در تداوم و پویایی نظام قدرت[۲]
• اصل تعارض ساختاری میان محدودیت‌های زیستی و مسئولیت‌های کلیدی اجرایی[۳]
• اصل ترکیب چندوجهی انگیزه‌های انتخابی در نظام‌های دوجانبه فرهنگی-سیاسی[۴]
• اصل ضرورت نظارت همه‌جانبه و کنترل منابع در نهادهای بسته حکومتی[۵]

[۱]. وجود نظام‌های سازمان‌یافته و سلسله‌مراتبی منسجم در نهادهای درباری، به‌ویژه در مدیریت حوزه‌های پیچیده و حساس مانند حرمسرا، ضرورت انکارناپذیری است که برای حفظ هماهنگی، انسجام و کنترل دقیق امور روزمره شکل گرفته است.

[۲]. افراد و گروه‌های برخاسته از طبقات پایین جامعه، با دارا بودن موقعیت‌های اختصاصی و دسترسی به مراکز حساس قدرت، توانایی ایفای نقش‌های بی‌بدیل در ساختارهای سیاسی-فرهنگی و حفظ کارکردهای کلان نظام حاکم را دارا هستند؛ این پدیده بازتابی از پیچیدگی و انعطاف‌پذیری ساختارهای تاریخی قدرت است.