اصالت پژوهش به مثابه موتور محرک پیشرفت علوم و رکن تربیت عالمان صاحب‌نظر در نظام علمی حوزه‌های علمیه

اصول

۱: اصل اصالت پژوهش به ‌مثابه موتور محرک پیشرفت علوم در نظام علمی حوزه‌های علمیه[۱]

۲: اصل ضرورت هم‌افزایی آموزش و پژوهش در تربیت عالمان صاحب‌نظر[۲]

۳: اصل ناتمام‌ بودن تربیت علمی بدون ورود جدی به پژوهش[۳]

۴: اصل نهادینه‌سازی پژوهش به‌ عنوان فرهنگ غالب حوزه‌های علمیه[۴]

۵: اصل استمرار سنت دیرینه پیوند آموزش و پژوهش در حوزه[۵]

[۱]. پژوهش در منطق حوزه، نه فعالیتی جانبی، بلکه نیروی پیشران حرکت علمی است. هر جا پژوهش تضعیف شود، آموزش به تکرار محفوظات فرو می‌کاهد و علم از پویایی بازمی‌ایستد. پیشرفت علوم، تولید نظریه و حل مسائل نو، بدون پژوهش عمیق اساساً متوقف می‌شود. این اصل، پژوهش را شرط امکان «حرکت رو به جلو» در کلّ نظام علمی حوزه می‌داند، نه یک امتیاز تشریفاتی.

[۲]. در نظام علمی حوزه‌های علمیه، آموزش و پژوهش دو ساحت منفک نیستند، بلکه رابطه‌ای دوسویه و تقویت‌کننده دارند. آموزش عمیق، مواد خام پژوهش را فراهم می‌کند و پژوهش قوی، آموزش را از سطح انتقال معلومات به سطح تعمیق منهج و محتوا ارتقا می‌دهد. عالم صاحب‌نظر، محصول این تعامل زنده است، نه نتیجه آموزشِ منفصل از تحقیق. هرگونه گسست میان این دو، به فقر علمی می‌انجامد.