گعده علمی ـ ۱۴۰۴/۰۹/۱۹

حیات پیش از خلقت حضرت فاطمه زهرا

مبحث: روند انتقال وجودی حضرت فاطمه زهرا از ملک ذر به عالم ناسوت

۱: مقدمه و حمد الهی

سخن را آغاز می کنیم با استعانت از خداوند متعال و درود بر ارواح طیبه اولیای الهی: «اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم». پناه می‌بریم به خداوند از شرّ شیطان رانده شده. به نام خداوند بخشنده مهربان. حمد و سپاس مخصوص پروردگار جهانیان است و درود و تحیت خداوند بر سرور و پیامبر ما، حبیب قلوب و شفیع گناهان ما، ابوالقاسم مصطفی محمّد و بر دشمن خاندان پاک، مطهر، معصوم و مظلوم ایشان، به ویژه حضرت بقیه الله الاعظم.

۲: وجود نوری و حیات پیش از خلقت مادّی (عالم انوار)

بر اساس روایات وارده، وجود نازنین و نورانی حضرت صدیقه طاهره، فاطمه زهرا، پیش از آفرینش آسمان‌ها و زمین دارای حیات بوده است. بنابر فرمایش حضرت رسول اکرم، جایگاه استقرار ایشان در آن عالم، قبه‌ای در ذیل عرش الهی بوده است. در آن مرحله از حیات، طعام و نوشیدنی ایشان مشتمل بر چهار ذکر مقدس بوده است که حضرت فرمودند با این اذکار تغذیه می‌نمودند: «التسبیح، التقدیس، التحلیل و التحمید».

۳: تجلّی تمثال ملکوتی بر حضرت آدم و حوا

در روایتی، پس از خلقت حضرت آدم و همسرشان حضرت حوا، دیگر زمانی که این دو بزرگوار در زیباییِ بدوی و بدون هیچ‌گونه دخل و تصرف مادّی با ارتباط گفتگو می‌کردند، به این نتیجه رسیدند که در میان مخلوقات، زیباتر از آن‌ها خلق نشده است (تبارک الله احسن الخالقین). در این اثنا، تمثال ملکوتی حضرت صدیقه طاهره بر ایشان نمایان شد. آن‌ها مشاهده کردند که ایشان بر تختی تکیه زده، تاجی بر سر و گوشواره‌هایی بر گوش و گردن‌بند بر گردن دارند. حضرت آدم و حوا با مشاهده این جلال و جمال، دچار اعجاب می‌شوند و می‌گویند که مقامی بالاتر از آنان وجود دارد که قیاس با ایشان نیست. این واقعه مؤید حیات حضرت زهرا پیش از عالم مادّه است که برخی از انبیای الهی مانند آدم و حوا، جمال ایشان را رؤیت کرده‌اند.

۴: سیر نزول از ملکوت به ناسوت (درخت طوبی و معراج)

حضرت زهرا در گزارشی که خود به امیرالمؤمنین می‌دهند، می‌فرمایند: «من نوری بودم که تسبیح می‌گفتم. چه خدایی بر انتقال من به زمین تعلق گرفت، خداوند نور مرا در درختی به ودیعت نهاد.»

در تبیین چیستی این درخت، پیامبر اکرم می‌فرمایند: زمانی که جبرئیل امین نازل شد و من در سیر آسمانی (معراج)، طبقات آسمان را یک‌به‌یک پیمودم، در آسمان چهارم نمازی اقامه کردم که تمام انبیا و ملکه مقرب را به من اقتدا کردند و ابراهیم را ملاقات کردند. سپس جبرئیل مرا به آسمان ششم و بالاترین نقطه عالم برد و وارد بهشت نمود. در بهشت، درختی را دیدم که غرق در زیورآلات و حلیه بود. از جبرئیل پرسیدم این درخت متعلق به کیست؟ وی پاسخ داد: «این درخت، درختی وسیع و متعلق به برادر شما علی بن ابی‌طالب است» که همان درخت طوبی باشد.

حضرت زهرا می‌فرمایند شاخه‌های این درخت بر دامن پدرم افتاد. تعبیر پیامبر نیز چنین است که جبرئیل میوه‌ای را به من هدیه داد. میوه‌ای (سیب) که شبنمی بر آن نشسته بود. این شبنم یا ناشی از خود میوه بود و یا طبق بیانی برای تقریب به ذهن، ناشی از اثرِ پَر و بال جبرئیل امین بود که آن میوه را در بر گرفته بود. پیامبر این هدیه الهی را از بالاترین نقطه عالم تقدیم می‌گرداند. وقتی آن را به سینه چسباندم، جبرئیل عرض کرد: «ای رسول خدا! این هدیه را تناول کنید» و با تعبیری عجیب گفت: «کُلْهَا وَ لَا تَخَفْ»؛ «بخور و نترس». پیامبر می‌فرمایند زمانی که آن را شکافتم، نوری از آن ساطع شد.

۵: اعتزال چهل روزه و مقدمات لقاح

روند انتقال این نور از آسمان به زمین دارای مراحل دقیقی بود. رسول خدا حداقل ۱۲۰ سفر آسمانی نقل شده است، اما حدود دو سال و سه ماه پس از بازگشت از معراج، واقعه‌ای خاص رخ داد. عمار یاسر نقل می‌کند که در جمعی با حضور امیرالمؤمنین و پیامبر نشسته بود که جبرئیل امین نه به صورت دحیه کلبی، بلکه با هیبت و صورت واقعی خود را که بال‌هایش شرق و غرب عالم را فراگرفته بود، نازل شد. او پیامی از جانب پروردگار آورد مبنی بر این‌که پیامبر باید از همسر خود، خدیجه کبری، کناره‌گیری کند.

حضرت رسول عمار را نزد حضرت خدیجه فرستادند تا پیام دهند: «اگر امشب به خانه نمی‌آیم، گمان بد مبر، چراکه من در منزل فاطمه بنت اسد هستم و این دوری به امر پروردگار است. درها را ببند و کسی را راه نده.» حضرت خدیجه می‌فرمایند که اطاعت امر کرده و هر شب در فراق رسول خدا می‌گریستند. متأسفانه ما در بیان شدت علاقه در میان این زوج آسمانی کوتاهی کرده‌ایم. حضرت خدیجه روزی چند بار از فراق می‌گریستند و پیامبر نیز مشتاق و نگران بودند.

پیامبر اکرم مدت ۴۰ روز در منزل فاطمه بنت اسد روزه گرفته و …