اصالت محدودیت فقیه در دستیابی به مقاصد واقعی احکام به دلیل فقدان علم لدنی و حضور امام معصوم

اصول

۱: اصل تمایز بنیادین و ماهوی میان معرفت امام معصوم و فقیه در دستیابی به اهداف واقعی و غایی احکام شرعی[۱]

۲: اصل تمایز عمیق میان علم حضوری امام و علم اکتسابی فقیه و پیامدهای آن در فهم واقعیات احکام شرعی[۲]

۳: اصل محدودیت ذاتی فقیه در درک و کشف اهداف حقیقی تشریع و غایات نهایی احکام به دلیل عدم اتصال لدنی[۳]

۴: اصل اختصاص علم کامل به ملاکات، علل و مقاصد حقیقی احکام صرفاً به امام معصوم و محدودیت فقیه در این زمینه[۴]

۵: اصل پذیرش وجود غایات احکام در سطح کبری و نفی امکان کشف آن‌ها در سطح صغری برای فقیه و پیامدهای آن در مقاصدالشریعه[۵]

[۱] . علم امام معصوم از نوع علم لدنی و حضوری است که به حقیقت و غایات شارع متصل بوده و شامل تمامی ابعاد زمانی و علّی احکام می‌شود، در حالی که فقیه تنها از طریق اجتهاد و استنباط از نصوص و ظواهر عمل می‌کند و از شناخت قطعی اهداف حقیقی محروم است؛ این تفاوت معرفتی، مرز جدی و غیرقابل عبوری میان جایگاه امام و فقیه ایجاد می‌کند.

[۲] . امام معصوم دارای علم حضوری و کامل به مبانی، اهداف و آثار احکام است که شامل گذشته، حال و آینده می‌شود، در حالی که فقیه صرفاً با آموخته‌ها و اجتهاد محدود خود عمل می‌کند و نمی‌تواند به شناخت یقینی مقاصد شارع دست یابد؛ این تفاوت، توان فقهی و اجتهادی فقیه را نسبت به امام محدود می‌کند.